สนค. พลิกโฉมข้าวไทย ดันโปรเจกต์ ข้าวมูลค่าสูง ขับเคลื่อน New Rice Economy

สนค. พลิกโฉมข้าวไทย ดันโปรเจกต์ ข้าวมูลค่าสูง ขับเคลื่อน New Rice Economy ยกระดับรายได้เกษตรกร

         วันพฤหัสบดีที่ 8 มกราคม 2569 นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อระดมความคิดเห็นในการกำหนดแนวทางขยายโอกาสทางการค้าสินค้าข้าวมูลค่าสูง ภายใต้โครงการศึกษาการยกระดับรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง ณ โรงแรมอีสติน แกรนด์ พญาไท

         นายนันทพงษ์กล่าวบรรยายเปิดภายใต้แนวคิดปรับวิชาการ สู่การ “ปฏิบัติเชิงนโยบาย” ข้าวมูลค่าสูง เน้นผล 3 เรื่อง

• พื้นที่แบบไหน “ควรไปต่อ” กับข้าวมูลค่าสูง และพื้นที่แบบไหนควรมีทางเลือกอื่น
• ข้าวประเภทใด “มีตลาดจริง” ไม่ใช่แค่มีเรื่องเล่า แต่มีอุปสงค์รองรับชัดเจน
• จะออกแบบกลไกอย่างไรให้การเปลี่ยนผ่านนี้ มีคนรับซื้อ มีตลาดนำ มีเอกชนเดินได้ และเกษตรกรไม่ต้องรับความเสี่ยงเพียงลำพัง

         เป้าหมายคือทำให้ภาคข้าวไทยพึ่งพากลไกตลาดมากขึ้น พึ่งพามาตรการพยุงราคาน้อยลง / และขยับจาก “การขายปริมาณ” ไปสู่ “การขายคุณค่า” อย่างเป็นระบบ

         ปัจจุบันการค้าข้าวไม่ได้แข่งขันกันเพียงด้านปริมาณผลผลิตเท่านั้น แต่ยังได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ ภูมิรัฐศาสตร์ที่ทำให้ตลาดข้าวโลกผันผวน ขณะเดียวกันข้าวไทยกำลังเผชิญแรงกดดันหลายด้าน ทั้งจากผลผลิตข้าวโลกที่เพิ่มขึ้นจนสต็อกล้นตลาด ส่งผลให้การส่งออกข้าวไทยในปี 2568 (ม.ค.–พ.ย.) มีมูลค่าลดลงประมาณ 30% จากปีก่อน อีกทั้งผลผลิตต่อไร่ของไทยยังต่ำกว่าคู่แข่งอย่างอินเดียและเวียดนาม ทำให้ไม่เกิดเสถียรภาพ
ด้านราคาและกระทบต่อรายได้เกษตรกร

         ดังนั้น ไทยควรให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง ใช้จุดแข็งด้านความหลากหลายของพันธุ์ข้าว ผสานกับกระแสตลาดโลกที่เน้นคุณภาพและความยั่งยืน เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้ข้าวไทย แข่งขันด้วย “คุณภาพ คุณค่า และความหลากหลาย” แทนการแข่งขันด้านปริมาณ เพื่อยกระดับรายได้เกษตรกรอย่างยั่งยืน

         การประชุมครั้งนี้ได้รับเกียรติจากผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรระหว่างประเทศ รวม 41 หน่วยงาน กว่า 67 คน อาทิ กรมการค้าภายใน กรมการค้าต่างประเทศ กรมทรัพย์สินทางปัญญา กรมการข้าว กรมส่งเสริมการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) และสมาคมผู้ส่ง

         การประชุมมีวัตถุประสงค์เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับทิศทางการพัฒนา โอกาส ปัญหา อุปสรรค ความต้องการของตลาด และพื้นที่ที่มีศักยภาพ ตลอดจนแนวทางการพัฒนาต้นแบบการค้าสินค้าข้าวมูลค่าสูง ทั้งนี้ ข้อมูลและข้อเสนอแนะจากการประชุมจะนำไปใช้ประกอบการวิเคราะห์ศักยภาพข้าวมูลค่าสูง รวมถึงความต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศ เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในการยกระดับรายได้เกษตรกรและขยายโอกาสทางการค้าสินค้าข้าวมูลค่าสูงต่อไป